Er is heel wat geschreven en gepubliceerd over doolhoven en labyrinten en hun geschiedenis, maar relatief veel daarvan bestaat uit kritiekloos van anderen overgenomen, vaak speculatieve verhalen - er is weinig serieus materiaal wat zich baseert op primaire bronnen. Daarbij is het grootste deel van deze literatuur Engelstalig. In de Nederlandse taal is weinig in boekvorm verschenen. Er zijn wat losse hoofdstukken gewijd aan doolhoven en labyrinten in uitgaven over puzzels of tuinaanleg; daarnaast zijn er veelal terloopse beschrijvingen van doolhoven in tuinen van al dan niet meer bestaande landgoederen. Voorjaar 2007 is daarom na jaren van zorgvuldige voorbereiding en onderzoek "Gids: doolhoven en labyrinten in Nederland" verschenen: een door een groep aan de Stichting Doolhof en Labyrint verbonden auteurs geschreven werk dat ontwikkelingsgeschiedenis en hedendaags vóórkomen van doolhoven en labyrinten in Nederland weergeeft, in de Nederlandse taal. Meer informatie over deze nieuwe uitgave en wijze van bestellen zijn te vinden achter deze link.
Fons Schaefers en Anne Mieke Backer (2007) Gids: doolhoven en labyrinten in Nederland. Rotterdam: De Hef Publishers. De eerste boekuitgave die een uitgebreide geschiedenis van doolhoven en labyrinten in Nederland presenteert op basis van primair bronnenonderzoek door middel van vele zwart-wit- en kleurenfoto's. Meer dan de helft van de uitgave beslaat uit een rijk geïllustreerd overzicht van tegenwoordige vindplaatsen van doolhoven en labyrinten in Nederland. Daarnaast aandacht voor taalkundige begrippen, Theseus en de Minotaurus, de ruimhartige toepassing van het doolhofontwerp van Hampton Court in ons land, oplosalgoritmen voor doolhoven en wenken voor het aanleggen van een eigen doolhof of labyrint. Meer informatie over bestellen achter deze link.
|
|
|
|
Cooper C. & Murley C. (1978) Doolhoven en labyrinten. In: Van Delft P., Botermans J. (eds.) Spelen met puzzels; pp.124-142. Amsterdam: De Bezige Bij. Dit aanbevelenswaardige, fraai geillustreerde en in hoge oplage gedrukte Boek van de Maand april 1978 is tweedehands makkelijk te vinden. Het duidelijk op Matthews (zie hieronder) gebaseerde hoofdstuk over doolhoven is alleraardigst.
Eisma M. (1996) David en Goliath met zijn schilddrager: een beeldengroep uit het Oude Doolhof. Wormer: Inmerc BV / Amsterdams Historisch Museum. Een klein, maar fraai geillustreerd historisch werkje over de bekendste van de Amsterdamse stadsdoolhoven uit de zeventiende eeuw.
Bord, Janet (1976) Doolhoven en labyrinten: speelboek der dwaalwegen. Amsterdam: Andreas Landshoff producties. Hierbij behorend: Bright, Greg (1976) Speelboek der dwaalwegen. Wie weet de weg? 35 om de tuin leidende labyrinten (met oplossingen voor hopeloos verdwaalden) Amsterdam: Andreas Landshoff producties. [Beide boeken verschenen oorspronkelijk als set in een kartonnen cassette.] Vooralsnog is dit het laatste Nederlandstalige werk geweest dat een uitgebreid, diepgaand en fraai met foto's geillustreerd overzicht bood van de geschiedenis van doolhoven en labyrinten. Na ooit in de uitverkoop bij boekhandel De Slegte geeindigd te zijn, zijn deze boeken nu antiquarisch moeilijk te vinden. De oorspronkelijke, Engelstalige editie is vanwege de hogere oplage misschien iets makkelijker te verkrijgen.
Thacker, Christopher (1979) Grappen en doolhoven. In: Tuinen door de eeuwen heen; pp.113-119. Amsterdam : Ploegsma. Een aardig, zwart-wit geillustreerd hoofdstuk in een overigens eveneens fraai, maar nu wel verouderd overzichtswerk van de geschiedenis van de tuinarchitectuur. Antiquarisch nog wel te vinden, maar sterk in prijs wisselend.
Kustenmacher, M. & Kustenmacher, W. (2001) Labyrinten: een ontdekkingsreis door de wereld van labyrinten en doolhoven met motieven uit dertig eeuwen. Katwijk: Panta Rhei. Leuke zwart-wituitgave met veel grote afbeeldingen en uitgebreide inleiding.In de Engelse taal is veel meer werk verschenen, en momenteel ook verkrijgbaar in de betere boekhandel of via internet. Een uitgebreider overzicht van Engelstalige literatuur is te vinden op diverse andere doolhofwebsites, maar wat aanraders zijn hieronder vermeld.
|
|
|
|
|
|
|
Fisher, Adrian & Gerster, George (1990) The art of the maze. London: Weidenfeld and Nicolson. Nog steeds een prachtig overzichtswerk voor de beginnende geïnteresseerde met veel kleuren(lucht-)foto's, geschreven door de bekendste doolhofontwerper ter wereld.
Kern, Hermann (2000) Through the labyrinth. Munich, London, New York: Prestel. Hét inventariserende standaardwerk op labyrintgebied inclusief uitgebreide bronverwijzingen. Niet alleen het eerste uitputtende overzicht van de verschillende vormen waarin labyrinten worden aangetroffen, maar in veel gevallen ook een eerste poging tot duiding. Deze prachtig verzorgde Engelstalige uitgave bevat, naast een vertaling van de oorspronkelijk Duitstalige versie uit 1982, een uitbreiding door Jeff Saward (zie onder). Voor de echte liefhebbers.
Matthews, H.W. (1922/1970) Mazes and labyrinths: an account of their history. New York: Dover Publications. Het oudste, beschrijvende werk over doolhoven en labyrinten, en vooralsnog één van de weinige dat zich baseert op originele bronnen. Nog steeds goed leesbaar, goed geïllustreerd, veelomvattend en met een voor de historicus zeer duidelijke en complete verwijzing naar oude literatuur. Naast Saward (2003) aan te raden om mee te beginnen. In herdruk nog hier en daar te vinden.
McCullough, David Willis (2004) The unending mystery: a journey through labyrinths and mazes. New York: Pantheon. De moderne opvolger van Matthews (1922), met een heldere en nuchtere schrijfstijl, maar hier en daar wat incoherent en met een relatief gebrek aan illustraties voor een zo uitgebreid werk. Een mooie aanvulling op Saward (2003).
Pennick, Nigel (1990) Mazes and Labyrinths. London: Robert Hale. Een minder courant standaardwerk over dit onderwerp. Pennick is een van de weinige auteurs die komt met een interpretatie van de overgang van het labyrintmotief van de kerkvloer naar de tuin.
Saward, Jeff (2003) Labyrinths & mazes: a complete guide to magical paths of the world. New York: Lark Books. Dit uitgebreide, prachtig geillustreerde boek is een ideaal werk voor zowel nieuwelingen als kenners op het gebied van doolhoven. De secties over Afrikaanse labyrinten en vroege Amerikaanse haagdoolhoven zijn uniek.
Westbury, Virginia (2001) Labyrinths: ancient paths of wisdom and peace. London: Aurum Press. Een mooie kleurenuitgave met veel nadruk op de betekenis van labyrinten en moderne spirituele toepassingen daarvan.Links
Algemeen
|
Labyrinten
|
Doolhoven
|