In het dagelijks spraakgebruik hebben we het over doolhoven en labyrinten als ware het voor elkaar inwisselbare woorden. Toch hebben beide begrippen een net iets andere achtergrond en betekenis. 'Doolhof' en 'labyrint' zijn verschillende woorden voor ongeveer eenzelfde fenomeen: een naar een doel slingerend pad, dat wanneer het gelopen of gevolgd wordt iets doet met de wandelaar. Het brengt hem of haar in verwarring, of tot inkeer. Dat is een heel eenvoudig beginsel. Het is dan ook niet verwonderlijk dat doolhoven en labyrinten al heel oud zijn. De oudst bekende labyrinten werden al 4.000 jaar geleden in steen gekerfd. Een bekende oude labyrint-mythe is natuurlijk die van Theseus, die met behulp van de draad van Ariadne in staat was uit het labyrint van de Minotaurus op Kreta te ontsnappen.

Een labyrint bestaat uit één lang, slingerend pad naar een bepaald einddoel

Alhoewel het om ongeveer dezelfde dingen gaat, wordt door liefhebbers toch onderscheid gemaakt tussen doolhoven en labyrinten. Een labyrint bestaat uit één lang, slingerend pad naar een bepaald einddoel. Het lopen of volgen van een labyrint heeft meestal een symbolische en voor sommige mensen zelfs een spirituele functie. Daarnaast wordt een labyrint vaak zuiver esthetisch toegepast. Veel kunstenaars hebben zich in de loop der eeuwen door het labyrint laten inspireren.

In een doolhof splitsen de paden zich, en zijn er ook vaak doodlopende wegen

Een doolhof is ook een onoverzichtelijke weg van een begin naar een einddoel, maar bij het volgen van deze weg moeten keuzes gemaakt worden. In een doolhof splitsen de paden zich, en zijn er ook vaak doodlopende wegen. Het logo van de stichting bovenaan deze website is bijvoorbeeld een klein doolhofje. In vergelijking met een labyrint is een doolhof meer bedoeld als een spelletje, waaraan mensen plezier kunnen beleven.

Ondanks hun duidelijke overeenkomsten zijn doolhoven en labyrinten van oorsprong dus twee verschillende dingen. Labyrinten zijn veel ouder dan doolhoven en hebben een heel andere betekenis dan doolhoven. Het labyrint heeft in de loop der eeuwen symbool gestaan voor vruchtbaarheidsrituelen, de banen van de planeten in het zonnestelsel en de levensloop van de mens in het algemeen. Sommige labyrinten zijn echter zo oud dat niet precies bekend is welk doel ze dienden. Geleerden denken zelfs dat het labyrint ontstaan is uit een rituele dansvorm.

In het christendom symboliseren labyrinten vaak de pelgrimstocht naar Jeruzalem, de zoektocht van de mens naar het hiernamaals, of meer algemeen een weg om nader tot God te komen. Ook werden labyrinten gebruikt ter boetedoening door monniken: er werd dan biddend op handen en knieën doorheen gekropen. Het labyrint op de vloer van de kathedraal van Chartres (begin 13e eeuw) geldt als het archetype van dit soort 'tegellabyrinten'. In Nederland vinden we ook dergelijke tegellabyrinten, zoals in de Sint Servaasbasiliek in Maastricht, die echter nog maar door weinig gelovigen 'gelopen' worden.